AMVV-oprichters Barèl en Punt : 

‘De schipper uit het sociaal isolement halen’                                                                                                                                                                 

De AMVV,  de Algemene Maatschappij Voor  Varenden, werd opgericht in 1961. In die tijd telde de binnenvaart zo’n 19.000 schepen en ruim 80.000 opvarenden!  De schippersjeugd, zeg van 15 tot 25 jaar, ging in die tijd in Amsterdam naar De Steiger, waar, onder de vlag van de toenmalige Hervormde schippersjeugdraad van de Varende Gemeente, gezellige avondjes werden georganiseerd.  Vooral om,  en zo staat het letterlijk beschreven ‘ de schippersjeugd een beetje in toom te houden’.  ‘Er werden spelletjes gedaan, er  werd muziek gedraaid, maar er mocht niet gedanst worden en er mocht alleen limonade worden geschonken’, vertelde  de toenmalige ‘jeugdleider’ Jan Punt in december 1994 in zijn afscheidsinterview in Weekblad Schuttevaer.  ‘De jaren zestig zette de zaak op scherp.  De jongeren wilden hun eigen muziek draaien en ook  een pilsje kunnen drinken , maar het bestuur van de Varende Gemeente bleef bij hun standpunt. Het mocht niet.’ 

Er ontstond een bestuurlijke crisis waarop Adri Barèl en Jan Punt besloten een eigen koers te varen. In  juni 1961 richtten zij, ‘met dubbeltjes en kwartjes’ de Algemene Maatschappij voor Varenden  (AMVV) op. In het begin lag het accent van het sociaal cultureel werk vooral op het jeugd- en jongerenwerk.  In verenigingsgebouw  De  Arend, vlakbij de Houthaven, werden vrijwel elke avond activiteiten georganiseerd.

 

In De Arend werd dans- en judoles  gegeven.  Er stond een tv, er waren biljarttafels, er werden (sport) wedstrijden  georganiseerd, zoals voetbaltournooien, roeien door de grachten, maar ook songfestivals, missverkiezingen en in het  weekend waren er  sociëteitsavonden waar elke week de nieuwste plaatjes werden gedraaid en muziekbandjes speelden.  Er zijn heel wat AMVV-huwelijken in de binnenvaart en er worden nog regelmatig reünies van de Arendtijd gehouden.

 

 Één van de vele AMVV-voetbalelftallen met rechts ‘coach’ Adri Barèl

Één van de vele AMVV-voetbalelftallen met rechts ‘coach’ Adri Barèl

 

 

Vakantiereizen 

 

In de jaren zestig en zeventig organiseerde de AMVV tientallen vakantiereizen voor varenden. En uiteraard werd er, als dat kon, ook gevaren



 

 

 

  

De AMVV-Sint kwam zelfs aan boord

Kerstbomen voor de schippers

 

 

Hoogtepunten in die beginjaren van de AMVV waren de sociëteitsavonden tijdens de bietencampagne in Halfweg, Dinteloord en Stampersgat en natuurlijk de ‘Hollandse avonden’ langs de Rijn in de strenge winter van 1962-1963. Punt en Barèl maakten met een snel geformeerd gelegenheidsorkest van vijf schippersjongens een vijfdaagse toer langs Mannheim, Mainz, Oberwinter, Keulen en Duisburg. Gezellige avonden voor het hele gezin omdat mensen soms al meer dan een maand ingevroren lagen.  Aanvankelijk was er de nodige sepsis, maar uiteindelijk kwamen  er in totaal  mensen van 134 particuliere schepen en 121 rederijschepen. En naderhand, vele bedankjes, ook van de rederijen. 

 

 In de tijd dat de AMVV werd opgericht telde de binnenvaartvloot zo’n  19.000 schepen en 80.000 opvarenden



Officieel erkend

In 1964 werd de AMVV  officieel erkend. In dat jaar werd, van uit het toenmalige ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ( SZW),  voor het eerst subsidie ontvangen voor de sociaal culturele activiteiten en het welzijnswerk in de binnenvaart.  

Het belangrijkste doel van de AMVV was, in de breedste zin des woords:  de schipper uit het sociale isolement te halen. Er waren nog geen telefoons of computers aan boord.  In bijzondere gevallen werden zaken gecommuniceerd via sluizen en sluiswachters, waar met krijt op een bord geschreven werd dat er een bericht voor je was.

Kinderen werden soms zes weken niet opgehaald van het internaat of gingen zelfs alleen de vakanties naar boord. Dat betekende ook dat jongere kinderen, maar ook de schippers en schippersvrouwen soms weken verstoken waren van contact met de buitenwereld en vaak een heel eigen, van de wal afgekeerd leven leidden.

Op het hoogtepunt van haar bestaan had de AMVV zeven ‘ontmoetingszwanen’, waar tientallen mensen werkten en daarnaast nog vele vrijwilligers in de regionale AMVV-afdelingen.

 

 

Jan Punt en Adri Barèl

 
Onderwijs voor varende kleuters

In 1965 deed de AMVV een onderzoek naar de behoefte aan kleuteronderwijs. Van de 2500 kleuters in de binnenvaart bleek maar een paar procent slechts af en toe naar een kleuterschool te gaan.

Barèl en Punt maakten plannen voor een eigen schooltje en trokken de schepen over om daar met ouders over te praten. ‘ Veel ouders voelden daar weinig voor. Ze waren zelf toch ook niet naar de kleuterschool geweest’, vertelde Punt later.

In 1967 stelde de Bernard van Leer Foundation de AMVV in staat een professionele start te maken en ging in De Arend de eerste ligplaatsschool voor varende kleuters van start. Er werden, ook als vrijstelling van de schoolplicht, kleutermappen gemaakt voor kinderen aan boord, de interesse van ouders nam toe, het aantal ligplaatsscholen werd snel uitgebreid en binnen een paar jaar stonden er een kleine duizend kinderen ingeschreven.  

Adri Barèl op één van de vele onderwijs symposia

 

Begin jaren negentig, werd, met het oog op de veranderde leerplichtwet,  op initiatief van de AMVV, vanuit de diverse ligplaatscholen de  LSOVK ( later LOVK) opgericht, de Landelijke Stichting voor Onderwijs aan Varende kleuters.  Die kon, als één erkende basisschool aan de wettelijke eisen voldoen, waardoor vijf jarigen niet naar het internaat hoefden en daar is in die tijd hard voor gestreden!

 

De Zwanen

In 1967 werd de Witte Zwaan in de Leuvehaven in Rotterdam in gebruik genomen, in 1968 volgden de Zwarte Zwaan in de Rotterdamse Maashaven en de Zilveren Zwaan in Maasbracht, gevolgd door Gulden Swaen in Antwerpen, de Blauwe Zwaan in Groningen en de Groene Zwaan in Terneuzen. Het waren ontmoetingscentra voor de binnenvaart, maar er werden ook allerlei bijeenkomsten, cursussen en activiteiten georganiseerd voor varenden,  die in die tijd, wachtend op werk via de beurs, regelmatig een paar weken stil lagen. 

 

Juf Hannie Joosten met de kleuters
op de Bonte Zwaan

Juf Gerdie Kluiver met de kleuters op
de school op de Zwarte Zwaan

De Witte Zwaan aan de Terwenakker  in Rotterdam

De Zwarte Zwaan met speelschip het Zwarte Zwaantje
in de Maashaven in Rotterdam

 

Bonte Zwaan

De Bonte Zwaan in de Houthaven in Amsterdam 

In 1980 opende de toenmalig staatssecretaris mevrouw Neelie Smit-Kroes de Bonte Zwaan in Amsterdam, waar een groot aantal voor de binnenvaart essentiële functies onder één dak werden gebracht:  Maatschappelijk werk en sociaal raadswerk. Er was een kleuterschool, de schippersbeurs was er gevestigd, er waren  ontmoetingsruimtes, vergaderzalen, er waren 149 postbussen en
vier telefooncellen. Je  kon er douchen, er stonden wasmachines,  centrifuges en wasdrogers.  We kunnen ons dat nu nauwelijks meer voorstellen, maar schepen hadden toen nog geen/nauwelijks telefoon en ook wasmachines ( laat staan wasdrogers) waren aan boord zeker nog niet vanzelfsprekend.  

 .

 

 

Bij de Bonte Zwaan was ook een speeltuin, peuteropvang, een filiaal van de bibliotheek voor Varenden, er werden cursussen gegeven en  toneel-, dans- en disco-avonden georganiseerd. In het begin werden ook regelmatig  groepsvakantiereizen gemaakt. Er was elk jaar een groot  Sinterklaasfeest, een nieuwjaarsreceptie, landdagen voor de jeugd  en tussendoor werden fietstochten, eetavonden en schippersfeesten georganiseerd. 

 

Vrijwillgers

Naast de Binnenvaartcentra  in de grote havens waren er in de goede AMVV-jaren ook vijf regio’s waar vrijwilligers allerlei activiteiten organiseerden: Maasbracht , Zwolle, Delfzijl , Groningen en Leeuwarden, met als hoogtepunten de grote schippersfeesten rond kerst- en oud en nieuw, de gezinsdagen en natuurlijk de jaarlijkse schaatswedstrijden voor de  schippersjeugd in Thialf.  

 

 

Ontmoetingsavonden en eindejaarsfeesten

In de diverse regio’s organiseerden AMVV-vrijwilligers elk jaar ook gezellige en druk bezochte (eindejaars) feesten. 

 


Dansavond in Rotterdamse Odeon ( 1970)

 

 


AMVV-feest in Zwolle ( 1980)

 

 


AMVV-koor Witte Zwaan Groningen ( december 1988)

 

 


AMVV feest in Leeuwarden ( 1989)

 

Paasrally 

De bekendste landelijke activiteit was de Paasrally, waar na afloop bekende artiesten optraden.  En niet de minste. Trouwe deelnemers zagen daar de  jonge en nog niet zo bekende Rob de Nijs, Sandra Reemer, René Froger, Henk Westbroek, Marco Borsato. Maar ook het Cocktail Trio en vele andere bekende artiesten.

Na heel veel leuke en drukbezochte Paasrally’s stopte de AMVV midden jaren negentig met het evenement omdat ‘onnodig met honderden auto’s door het land rijden’  in strijd leek met het milieuvriendelijke imago van de binnenvaart. 

 

 

Bestevaer

Ook de Bestevaerlanddagen waren geliefd.  Vanaf 1962 kwamen elk jaar honderden oud varenden met bussen  vanuit heel Nederland naar een afgesproken plek voor een gezamenlijke vaartocht.
In 2011 werd aan boord van de River Dream, de vijftigste en laatste Bestevaerlanddag  gehouden. Die dag werden ook vele vrijwilligers die dat al die jaren georganiseerd flink in het zonnetje gezet! 


In 1964 gingen oud-varenden met Bestevaer met bussen naar het skŭtjessilen in Ternhorne

 

 

 
Voor de Bestevaerders was een mooi plekje gereserveerd

 

 


Jan en Roelie Punt met de winnaars van de Tobola tijdens de Bestevaerdag in 1989

 

 

 
Traditiegetrouw worden de oudste deelnemers ( hier in 1991) aan de Bestevaerdag 
in het zonnetje gezet

 

 

 
Bestevaerders bekijken het net nieuwe naviduct in Enkhuizen

 

 


Zo konden varenden beter naar de oud-varenden zwaaien…

 

 


Sfeervol genieten op het mps River Dream

 

 

Zeilwedstrijden

In 2012 werden ook de laatste zeilwedstrijden om de AMVV Binnenvaarttrofee gehouden. Die populaire zeilwedstrijden werden eerst op de Kagerplas- en later bij Ottenhome op de Loosdrechtse Plassen gehouden.  Er deden niet alleen schippers aan mee, maar ook bevrachters en medewerkers van binnenvaartorganisaties.  Er werd niet alleen fanatiek gevaren, na afloop volgden, onder het genot van een hapje en een drankje vaak  even fanatieke discussies over ’valse starts’ en het al dan correct ronden/missen  van tonnen… 

De winnaars van de diverse trofeeën in 1997

De winnaars in 2003

 

 

Onderzoeken

Het welzijnswerk werd in de loop der jaren breder. Er werden op breed terrein cursussen, voorlichtingsdagen en informatiebijeenkomsten georganiseerd over actuele onderwerpen en er werd een aanzet gegeven tot het emancipatiewerk voor schippersvrouwen.

De AMVV gaf ook opdracht voor een aantal onderzoeken, zoals  Koppelen en kop voor nemen ( 1998) naar de mening van de  binnenvaart over de oprichting van de brancheorganisatie Binnenvaart Nederland, Plaats bepalen en koers kiezen ( 1999), naar de positie van de binnenvaart na het sluiten van de beurzen,  het onderzoek  ‘varende kleuters blijven tellen’ en in 2004 nog ‘Continuïteit en ambitie’ naar de toekomst van het gezinsbedrijf. 

 

 

Bonden en belangen 

De AMVV voerde destijds het secretariaat van zowel  de WBA (werkgroep Binnenvaartbelangen Amsterdam) als de Werkgroep Binnenvaartbelangen Rotterdam (WBR) en was vanaf de oprichting van Kantoor Binnenvaart in 1998 tot oprichting van BLN september 2013, als geassocieerd lid ook adviseur van de kantoorbonden en later de Binnenvaart Branche Unie (BBU).

 
Zowel op de Bonte als op de Zwarte Zwaan werden ook regelmatig schippersvergaderingen gehouden

 


De ONS-vergadering op de Bonte Zwaan in 1990 met achter de bestuurstafel van links naar rechts Erik Rensen, Leo van Roosmalen, Jan de Vries en Marianne Passmann

 

Subsidies

De welzijnsorganisaties AMVV en KSCC kregen van midden jaren zestig tot 1986 een koppelsubsidie van gemeentes en het ministerie van Sociale Zaken, en van 1986 tot 1996 van Sociale Zaken. Dat ministerie wilde de subsidie na een korte afbouwperiode stopzetten. Na felle, binnenvaartbrede protesten drong de Tweede Kamer aan op behoud van de schipperszorg, maar werd wel een bezuiniging van veertig procent doorgevoerd. De subsidie werd vervolgens ondergebracht bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W).

Door het sluiten van de beurzen, was er nauwelijks wachttijd tussen de reizen en kwamen er steeds minder schippers naar de zwanen, de ontmoetingscentra. Het AMVV-bestuur besloot een aantal zwanen te sluiten en zich te concentreren op de brede belangenbehartiging en het sociaal maatschappelijk werk, al dan niet in combinatie met andere organisaties in het toen nog geplande gezamenlijke binnenvaartcentrum in de Maashaven in Rotterdam. Dat multifunctionele centrum aan de Hannokade kwam er uiteindelijk niet door geruzie tussen de organisaties. 

Eind 1999 gaf het ministerie van V&W onderzoeksbureau Berenschot opdracht te onderzoeken of de subsidies voor de schipperszorg nog moesten worden voortgezet.  Berenschot concludeerde april 2000 dat de ontmoetingsfunctie van de binnenvaartcentra sterk was teruggelopen en dat het maatschappelijk werk zonder problemen kon worden overgenomen door sociale diensten aan de wal. Daar kwam, ook vanuit de politiek veel kritiek op, en uiteindelijk werden de welzijnsorganisaties, het ministerie en het Deelorgaan Binnenvaart het eens over vier gespecialiseerde ‘zorgloketten’ voor de binnenvaart in Amsterdam, Rotterdam, Nijmegen en Maasbracht.  

Uiteindelijk zette V&W-minister Roelf de Boer een jaar later een streep door de afspraak van de ‘zorgloketten’ met de mededeling dat de overheidsbijdrage in 2004 zou worden stopgezet vanwege de bezuinigingen en de gewijzigde prioriteitsstelling van het kabinet.  Protesteren hielp niet.

Het AMVV-bestuur besloot realistisch te zijn en niet langer te ageren.  ‘Het is nu de derde keer dat de overheid van de schipperszorg probeert af te komen.   V&W heeft netjes alle wettelijke procedures gevolgd en het is duidelijk dat de politiek de lijn van de bezuinigingen volgt en niet meer bereid is tot een inhoudelijke heroverweging’, aldus de toenmalige AMVV- directeur Ed de Jong destijds in een interview in Weekblad Schuttevaer.  ‘Wat niet wil zeggen dat er geen steunpunt en of vangnetten meer nodig zijn. Bij ongevallen, maar ook bij financiële- en huisvestingsproblemen, bedrijfsbeëindiging, gezondsheids-, relatie- en gezinsproblemen moet de schipper adequate hulp kunnen krijgen van iemand die de binnenvaart goed kent. Om de kennis, ervaring en het bestaande netwerk van zorg te behouden, wil de AMVV haar organisatie, in samenwerking met anderen en desnoods met vrijwilligers, zo lang mogelijk in stand houden.

 

Steunpunt Binnenvaart

In maart 2004 kondigde AMVV-bestuurslid Henk Mos tijdens de CBOB-vergadering in Rotterdam aan dat de AMVV, na het wegvallen van de subsidie, eerstelijnshulp wilde blijven bieden en als intermediair op wilde blijven treden tussen de binnenvaart en instanties aan de wal. Hij noemde dat toen voor het eerst het ‘bruggetje naar de wal.’ 

Uiteindelijk werd in  maart 2005 Steunpunt Binnenvaart opgericht. Het Steunpunt is onafhankelijk. Iedereen in de binnenvaart kan er, zonder kosten, een beroep op doen. Het Steunpunt maakt gebruik van bestaande kennis en ervaring en probeert tegelijkertijd overheden en instanties te wijzen op de specifieke omstandigheden van de varende ondernemer. In 2005 werd ook de eerste Ronde Tafelbijeenkomst gehouden en inmiddels is er om het Steunpunt een kring van ruim honderd vijftig mensen en instanties die elk jaar bijeenkomen om nuttige en praktische informatie uit te wisselen. Die samenwerking tussen organisaties, bedrijven, overheden, financiële, maatschappelijke-  en kerkelijke instanties en dienstverleners is uniek. Uitgangspunt blijft dat schippers en binnenvaartondernemers hele gewone hardwerkende mensen zijn, maar dat de impact van een ziekte, een ongeval, sterfgeval, echtscheiding, bedrijfsbeëindiging  of financiële problemen door de combinatie van wonen en werken veel meer impact hebben dan aan de wal.  Inmiddels zijn er, sinds de oprichting van het Steunpunt al ruim 2000 hulpvragen binnen gekomen. 


 

© Voor dit historisch overzicht hebben we geprobeerd vooral ‘eigen’ foto’s te gebruiken. 
Omdat sommige  foto’s al erg oud zijn, was niet altijd te achterhalen of er wellicht nog copyrights op zit.
Eventuele rechthebbenden wordt in dat geval vriendelijk gevraagd zelf even contact met ons op te nemen.